قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی

سالروز آزادسازی خرمشهر

سالروز آزادسازی خرمشهر

پیرامون فرهنگ مقاومت نوشته ای داریم با اسم سالروز آزادسازی خرمشهر. که پیشتر به آن میپردازیم.

امروز سوم خرداد سالروز آزادسازی خرمشهر در سال ۱۳۶۱ است. به همین مناسبت مروری داریم بر عملیات «الی بیت‌المقدس» که منجر به آزادسازی خرمشهر شد.

به نوشته بولتن نیوز، اطلاعاتی که از اسرای عراقی پیرامون جنگ تحمیلی انتشار یافته به روشن شدن جریانات و حوادثی که در خلال این جنگ اتفاق افتاده کمک شایانی کرده است. ضمن اینکه بررسی عملیات‌های رزمندگان اسلام از زبان دشمن، خالی از لطف نخواهد بود. متن پایین بخشی از گزارش یکی از فرماندهان اسیر عراقی پیرامون عملیات الی بیت‌المقدس است.

آمادگی عراق

بعد از «عملیات فتح‌المبین» در منطقه شوش و دزفول، عراق متحمل شکست نظامی بزرگی شد؛ از این جهت، به فکر حمله آتی و قریب‌الوقوع نیروهای اسلام در جنوب و منطقه اهواز و خرمشهر افتاد و اعمال سریع و وسیعی را برای تمرکز و بسیج نیرو و نیز تهیه برنامه‌های پدافندی انجام داد تا حمله نیروهای اسلام را به شکست کشانده و انتقام عملیات فتح‌المبین را بگیرد. معلومات موجود نزد فرماندهی عراق و تصویر‌های هوایی، فعالیت‌های شناسایی گروه‌های گشتی، بالگردها، استراق سمع و افسران اطلاعاتی‌ای که مأمور به شناسایی نیروهای ایران بودند، حاکی از آن بود که نیروهای اسلام قصد انجام عملیات عبور از رود کارون در منطقه پل «هالوب» و «منطقه کوت العبید» (طاهری) را دارند.

پیش‌بینی عراق از حمله نیروهای ایران

عراق برنامه تک نیروهای اسلام را به شرح پایین پیش‌بینی کرده بود:

الف: تک و عبور از رود کارون با فلش اصلی در منطقه کوت‌العبید و پل هالوب و پیشروی به سوی جاده اهواز – خرمشهر و انهدام نیروی مستقر در غرب کارون.

ب: حمله با فلش فرعی به منطقه اهواز از محور پادگان حمید (منطقه لشکر ۵)

ج: حمله با فلش فرعی دیگر در منطقه هویزه (منطقه لشکر ۶)

د: بعد از کسب موفقیت در این عملیات، عبور از منطقه «کوت شیخ» به سوی خرمشهر.

برنامه پدافندی عراق

فرماندهی نیروهای مسلح دستور تقویت نیروهای خرمشهر را صادر کرد و در جستجوی این دستور یگان‌هایی از «سپاه ۱ » در شمال و «سپاه ۲» در منطقه میانی و نیز «سپاه ۴ »‌به پایین امر «سپاه۳ » که مسئولیت منطقه جنوبی را داشتند درآمدند. بدین شکل، صدام خودشً دستوراتی به این مضمون صادر کرد:« دفاع از خرمشهر مثل دفاع از بغداد و بصره بوده و خرمشهر تکیه‌گاه بصره به شمار می‌رود؛ از این جهت باید پیروزی در نبرد آتی را با هر هزینه ای به چنگ آورد و نیروهای ایرانی را منهدم کرد ». بدین شکل، فرماندهان به کلیه نیروها تاکید کردند که این تازه ترین نبرد است و باید در این عملیات مقاومت کنند تا جنگ انتهای پذیرد.

گسترش نیروهای عراق

الف: «لشکر ۱۱ پیاده» از شهر خرمشهر تا روستای «گصبه» واقع بر رود کارون (داخل) را پدافند می‌کرد.

ب:« لشکر ۳ زرهی» به دلیل تحرکی که داشت در غرب جاده اهواز – خرمشهر و مقابل منطقه ممکن عبور نیروهای اسلام مستقر و یگان‌های زرهی، مکانیزه و پیاده را پایین امر آن قرار داده بودند.

ج: «لشکر ۵ مکانیزه» از منطقه اهواز در محل پایین آب برده شده طاهری و پادگان حمید و ساختمان‌های مسکونی پدافند کرد.

د: «لشکر ۶ زرهی» در هویزه تا هور الهویزه پدافند می‌کرد و چند تیپ پیاده هم به آن مأمور و در خط پدافندی اول مستقر شد.

ه: «لشکر ۹ زرهی» مستقر در «جفیر» با اسم «احتیاط عمومی لشکر ۵ مکانیزه» و «لشکر ۶ زرهی» برای انهدام و جلوگیری از هرگونه رخنه در مواضع دو لشکر گفته شده تعیین شد.

و: «لشکر ۱۰ زرهی» هم (منهای تیپ ۱۷ زرهی) به اضافه «تیپ ۲۴ مکانیزه احتیاط لشکر ۳ زرهی» مستقر شد.

ز: «تیپ ۲۳ پیاده لشکر ۸ » با واحدهای پیاده مستقر در شلمچه با اسم احتیاط خرمشهر پایین امر لشکر ۱۱ قرار گرفت.

ح: «لشکر ۷ پیاده» با اسم احتیاط عمومی سپاه پایین امر سپاه سوم قرار گرفت.

ط: بعد از عبور نیروهای اسلام، تیپ ۳۲ نیروی ویژه پایین امر سپاه سوم قرار گرفت.

ی: «تیپ ۱۰ زرهی» نیز پایین امر سپاه سوم قرار گرفت.

به تمامی یگان‌ها دستور داده شد برای جلوگیری از غافلگیری، هوشیاری و آمادگی خود را حفظ کنند.

نیروهایی که مأمور پاتک(ضدحمله) بودند بایستی در تمامی جاهای لشکرها به طرز مداوم برای بهتر انجام دادن مأموریت محوله تمرین می‌کردند.

برای شما نیز جالب است؟  فراخوان جشنواره «سرچشمه سرخ» پخش شد

شروع عملیات به وسیله نیروهای ایران

در اولین لحظات روز ۱۳۶۱/۲/۱۰، نیروهای اسلام حمله‌ای که انتظار آن می‌رفت از سه محور به شرح پایین بر علیه سپاه سوم انجام دادند:

الف: نیروهای اسلام با تلاش اصلی از منطقه طاهری، با عبور از رود کارون، نیروهای تاخیری را پشت سر قرار داده و توانستند به جاده اهواز – خرمشهر برسند.

ب: حمله با تلاش خدمات رسانی فرعی به جبهه « لشکر ۵ مکانیزه» در منطقه اهواز که نیروهای اسلام توانستند مواضع جلویی این منطقه را منهدم کنند، با این وجود به دلیل مقاومت شدید نتوانستند به عمق مواضع رخنه کنند.

ج: حمله با تلاش فرعی به جبهه «لشکر ۶ زرهی» در منطقه هویزه، که نیروهای اسلام در این منطقه نیز نتوانستند به عمق مواضع رخنه کنند و تنها توانستند نیروهای خط مقدم را عقب برانند.

تجزیه و بررسی عراق از موقعیت جبهه‌ها و اتخاذ تصمیمات ضروری

عراق موقعیت جبهه را مورد تجزیه و بررسی قرار داده و تصمیمات نظامی سریعی اتخاذ می‌کند. بعد از پیشروی خوب و مؤثر نیروهای اسلام به سوی مرزهای بین‌المللی و راندن تمامی نیروهای عراقی و تمرکز اغلب نیروهای اسلام در سمت چپ جاده اهواز – خرمشهر، موارد پایین برای فرماندهی عراق نمایان شد.

الف: با اینحال اگر نیروها به پیشروی خود از خاکریزهای مرزی ادامه دهند به «تنومه» در بصره و «نشوه» خواهند رسید و این به این معنی است که تمامی پل‌های شط العرب را به تصرف خود در آورده‌اند.

ب: از این حیث نیروهای اسلام با پیشروی در پشت «لشکر ۵ مکانیزه، لشکر۹ زرهی و لشکر۶ زرهی» آنها را محاصره،نیروهایش را اسیر کرده و نتیجا سپاه سوم عراق را منهدم می‌کنند.

ج: نیروهای مستقر در خرمشهر نیز بدون درگیری به محاصره و اسارت درخواهند آمد.

از این جهت، فرماندهی عراق تصمیمات پایین را اتخاذ کرد:

الف: عقب کشیدن لشکر ۶ زرهی از محور نشوه به عراق و تخلیه و انهدام شهر هویزه با مواد منفجره.

ب: عقب کشیدن لشکر ۵ به شلمچه

ج: انتقال لشکر ۹ به منطقه کتیبان

د: تمامی لشکرهای مزبور بعد از انتقال به عقب برای جلوگیری از تعرض‌های ممکن دشمن به پل‌های شط العرب تکمیل باشند.

ه: گسترش نیروها و اصلاح موضع پدافندی در منطقه خرمشهر به سوی نیروهای اسلام که با این وجود ضروری است یادآوری شود خرمشهر در مقابل نیروهای اسلام به روش نعل اسبی قرار داشت و تصمیم گرفته شده بود که تمامی نیروها شهر را تخلیه کرده و به مرزهای بین‌المللی انتقال یابند.

و: صدام خودشً تصمیم گرفت نبرد در داخل خرمشهر به هر هزینه ای که تمام شود انجام گیرد.

برنامه دفاعی عراق از شهر خرمشهر بعد از عبور نیروهای ایران

تنها هدف فرماندهی نیروهای مسلح عراق حفظ و نگهداری خرمشهر به هر هزینه ممکن بود. به طوری که پیرامون این مثال رهنمودهایی از شخص صدام صادر شد. وی بدین شکل، معاون خود «عزت الدوری» و برخی از عضو های فرماندهی کشوری را برای تحقیق و مطالعه موقعیت و آگاهی از نظرها آنان پیرامون نبرد آتی خرمشهر به «سپاه سوم» اعزام کرد و به این مسئله به دلیل وجود نیروهای عراقی در داخل خرمشهر که امکان محاصره آنها وجود داشت ارزش داده شد و بهترین شیوه جلوگیری از موقعیت موجود تشخیص داده شد و هیچ کس جرأت دادن توصیه عقب کشیدن نیروها را نداشت.

فرماندهی عراق به رسته مهندسی دستور داده بود پل مهندسی از نوع «پی. ام. پی» بر روی اروندرود رود در فاصله دو کیلومتری شمال «جزیره ام الرصاص» بسازند. این پل که آمادگی‌های نصب آن از قبل انجام شده بود در اثنای «عملیات طاهری» نصب شد.

برنامه دفاعی فرماندهی عراق از خرمشهر به شرح پایین بوده است:

الف: لشکر ۱۱ پیاده مسئولیت اداره عملیات را به عهده داشت.

ب: سرهنگ احمد زیدان فرمانده «تیپ ۱۱۳ » مسئول هماهنگی واحدهای زیرامر لشکر در خرمشهر بود.

ج: «تیپ ۳۳ » برای جلوگیری از رخنه‌های ممکن در جبهه، احتیاط لشکر و در خرمشهر مستقر بود (این تیپ احتیاط محلی و مستقیم خرمشهر به شمار رفته و به محض صدور دستور لشکر وارد رفتار می‌شد).

د: شهر به وسیله نیروهای فراوانی تقویت شد.

ه: جبهه یگان‌ها به سوی رود کارون بود و سپس به سوی اهواز قرار داده شدند. با اینحال برخی از واحدها برای جلوگیری از عبور ممکن (با تلاش فرعی) نیروهای اسلام در فاصله‌ای نزدیک رود کارون باز هم باقی ماندند.

برای شما نیز جالب است؟  بازدید مدیرعامل سازمان عقیدتی سیاسی ارتش از اردوگاه شهید باکری خرمشهر

و: ذخیره کردن مهمات به مقدار زیاد

ز: تقویت واحدهای توپخانه

ح: مأمور کردن تیپ ۲۳ پیاده به لشکر ۱۱

ط: فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق لشکر ۷ پیاده را برای سود‌گیری در صورت نیاز پایین امر سپاه سوم قرار داد.

ی: «تیپ ۳۲ نیرو ویژه» نیز به سپاه سوم مأمور شد.

خلا صه برنامه پدافندی عراق از خرمشهر:

الف: مقاومت و استقامت در سنگر تا تازه ترین گلوله و نفر دنبال شود.

ب: به محض ایجاد رخنه در یکی از مواضع، تیپ ۳۳ نیروی ویژه مجبور بود فوراً با آن مقابله کند. با اینحال اگر رخنه گسترده بود و تیپ ۳۳ نیروی ویژه قادر به جلوگیری از آن نبود به ترتیب لشکر و سپاه نیروی احتیاط خود را وارد رفتار می‌کردند.

برنامه تک و باز پس گیری خرمشهر به وسیله نیروهای ایران در تاریخ ۶۱/۳/۱

خلاصه برنامه تک نیروهای اسلام به شرح پایین است:

الف: رخنه و پیشروی به وسیله دو ستون در جبهه نیروهای عراقی در شمال «نهر عرایض» که ستون در ابتدا: ستونی به سوی شط العرب و ستون دوم: ستونی به سوی نیروهای مستقر در نزدیک جاده اهواز – خرمشهر برای محاصره آنها بود.

ب: نگهداری منطقه متصرفی بعد از موفقیت رخنه با تکیه بر نهر عرایض با اسم یک مانع اصلی و قوی تا از شکستن محاصره به وسیله نیروی مستقر در شهر جلوگیری به رفتار آید.

ج: نیرویی به سوی راست نهر عرایض، برای تنگ کردن حلقه محاصره و وادار کردن آنان به تسلیم شدن، پیشروی کند.

د: نیرویی به غرب نهر عرایض برای پدافند به سوی شلمچه اعزام بشود تا از رسیدن نیروهای کمکی سپاه برای محاصره شهر جلوگیری به رفتار آید.

تک نیروهای ایران در روز ۶۱/۳/۱

الف) در ساعت ۳۰ :۱۳روز۶۱/۳/۱، نیروهای اسلام تک(حمله) سریع و برق‌آسای خود را بر جبهه تیپ ۲۲ و تیپ ۴۲۲ انجام دادند و توانستند به راحتی خط را شکسته و به سرعت به جاده خرمشهر – بصره برسند. بدین شکل، پیشتازان این نیروها به نزدیک «پل نو» و قرارگاه تیپ ۳۳ که گردان ۹ و گردان ۱۰ را اعزام کرده بود، رسیدند و توانستند تمامی نیروهای تأخیری و تعویقی را منهدم کنند به طوری که قرارگاه تیپ ۳۳ به عقب‌نشینی به سوی شط العرب وادار شد.

ب: لشکر ۱۱ فوراً به تیپ‌ها برای اجرای برنامه از قبل تعیین شده پیرامون دفاع از خرمشهر دستوراتی صادر کرد با این وجود بدون نتیجه ماند و نیروهای اسلام توانستند بخش عظیمی از تیپ‌های ۲۲ و ۴۲۲ را منهدم و پیشروی خود را به سوی اروندرود ادامه دهند.

ج: گزارش‌های واصله از تیپ‌ها دقیق و واضح نبود. تیپ ۳۳ به گردان ۹ دستور داد که گروه‌های گشتی را به عقب برگرداند با اینحال این گروه‌ها از نقطه رهایی واقع در منطقه «گردان ۱ تیپ ۴۸ » حدود ۱۰ تا ۱۲ کیلومتر دور شدند که این امر به تیپ گزارش شد و تیپ فوراً به گردان ۱۰ که در «پادگان دژ» با اسم احتیاط گردان ۹ مستقر بود برای جلوگیری از رخنه بوجود آمده در جبهه دستور حرکت داد. گردان ۱۰ به سوی قرارگاه تیپ حرکت کرد با این وجود به دلیل تاریکی و آشنا نبودن فرمانده تازه آن که چند روزی بیش از انتصاب وی به این سمت نگذشته بود، نتوانست مأموریت خود را انجام دهد و در بامداد روز ۶۱/۳/۲ در قسمت غرب ساختمان‌های مسکونی (پیش ساخته) در محاصره کامل قرار گرفت و مجبور شد خود را به نیروهای اسلام تسلیم کند با اینحال گردان ۹ موفق شد یک گروهان به علاوه از طرف دیگر یک دسته به پادگان دژ اعزام دارد تا منتظر بازگشت گروه‌های گشتی شوند و خود را برای مأموریت آتی تکمیل کند.

د: بعد از بازگشت گروه‌های گشتی، گردان به سوی پادگان دژ حرکت کرد و با استناد به رابطه بی‌سیمی خوبی که با قرارگاه برقرار بود، موقعیت به تیپ گزارش داده شد. بازهم موقعیت برای اغلب یگان‌ها به دلیل آشنا نبودن با محورهای پیشروی و اماکن متصرفی نیروهای اسلام نامشخص بود و این که آیا تردد از جاده خرمشهر به سوی پل نو به وسیله نیروهای خودی انجام می‌گیرد. در ساعت ۰۵:۳۰ روز ۶۱/۳/۲، گردان ۱۰ گزارش داد که در منطقه نزدیک مواضع توپخانه و ساختمان‌های مسکونی به اشتراک نخلستان‌های پراکنده محاصره شده و بعد از تسلیم نیروها قادر به انجام کاری نیست. با تسلیم شدن گردان ۱۰، معلوم شد که نیروهای اسلام بر جاده خرمشهر تا قرارگاه تیپ ۳۳ کنترل دارند و پل نو و قرارگاه تیپ ۳۳ نیز به دست این نیروها سقوط کرده و روشن شد که نیروهای اسلام به طرز کامل بر نهر عرایض چیره و حلقه محاصره را بر نیروهای عراق تثبیت کرده است. در این حین رابطه با قرارگاه تیپ قطع شد تا انتهای نبرد این وضع ادامه پیدا کرد و این مسئله به دلیل به اسارت درآمدن نیروهای گردان ۱۰ بود که دلیل تغییر فرکانس‌ها شد و علی رغم آن، رابطه باز هم قطع بود.

برای شما نیز جالب است؟  همراه «پری نخلستان» به کمک بچه‌های خرمشهر برویم - |

ه-: ما از داخل پادگان دژ مشاهده کردیم که یگان‌های عراقی به سوی خرمشهر در حرکت بودند و دلیل آن را نمی‌دانستیم. خودشً با قرارگاه تیپ ۱۱۳ رابطه گرفتم آنها مطرح کردند لشکر به یگان‌ها دستور عقب‌نشینی به داخل شهر داده است. این ایده بسیار اشتباه بود از آنجاییکه، یگان‌ها در داخل شهر متراکم و کنترل آنان دشوار می‌شد و با اینحال اگر نیروها به دلیل وجود مهمات و تدارکات در مواضع خود باقی می‌ماندند، کنترل آنان نیز راحت می‌شد. این ایده را می‌توان یکی از اشتباهات اصلی فرماندهی عراق در نبردهای خرمشهر به حساب آورد.

و: در ساعت ۹ صبح سرهنگ احمد زیدان فرمانده تیپ ۱۱۳ و فرمانده نیروهای مستقر در خرمشهر، بر طبق دستور لشکر ۱۱ دستور داد که منطقه بندر برای انجام حمله و شکستن محاصره شناسایی شود.

سرهنگ احمد زیدان کنترل خود را از دست داده و دستپاچه شده بود و حتی در لحظه شناسایی بندر به طرز آشکار معلوم شد که ایشان در حال شناسایی و جست‌وجوی محلی برای عبور از اروندرود است. در ساعت ۰۰:۱۵ سرهنگ احمد زیدان دستورات لشکر را به نیروهایی که به طرز انباشته و فشرده تجمع کرده بودند (به طرز غیرقابل وصفی کپه شده بودند) ابلاغ کرد. بدین شکل، شنیدیم که ایشان در داخل یکی از میادین مین خرمشهر رفته و سرهنگ ستاد «خمیس مخیلف»، فرمانده تیپ ۴۸، به جای وی منصوب شده است. نیمه شب۶۱/۳/۲ تمام یگان‌ها داخل بندر بودند.

ز: در ساعت«۸ صبح» روز ۶۱/۳/۳ لشکر ۷ خدمات رسانی در منطقه شلمچه پاتک کرد، با این وجود با شکست روبه رو شد. بدین شکل، از نیروهای عراقی محاصره شده در شهر خواسته شد برای شکستن محاصره، از بندر به سوی قصر «شیخ خزعل» اقدام به حمله کنند با این وجود با پاتک نامنظم به دلیل وجود نهر عرایض و اجرای حریق انبوه سلاح‌ها با شکست روبه رو شد، و نیروهای عراقی متحمل تلفات فراوانی شدند.

ح: نیروهای اسلام حلقه محاصره را در منطقه بندر تنگ‌تر کردند به طوری که تا دروازه بندر رسیدند. در این حال، تمامی مهمات نیروهای عراقی که در موقع عقب‌نشینی از مواضع‌شان با خود حمل کرده بودند تمام شده و هزاران نفر خود را تسلیم نیروهای اسلام کردند.

ط: فرماندهی عراق، سرتیپ ستاد سعید محمد فتحی را از سمت فرماندهی لشکر ۱۱ برکنار و هدایت عملیات به عهده سرلشکر ستاد «قدوری الدوری»، دبیر فرماندهی کل نیروهای مسلح، واگذار شد.

وی از نیروهای عراقی خواست مقاومت کند و قول داد که نیروهای المنصور با خدمات رسانی نیروهای زرهی در حال پیشروی به سوی خرمشهر هستند با این وجود این اظهارات اگر بخواهیم جمع بندی کنیم نادرست بود.

ی: موقعیت به همین صورت ادامه داشت و هزاران نفر از نمونه فرماندهان تیپ‌ها و گردان‌ها در قرارگاه نیروهای کماندویی موجود در بندر گرد آمدند همزمان با اینکه ترس، اضطراب و دستپاچگی همه را در بر گرفته بود و توپخانه نیروهای اسلام به اجرای حریق خود ادامه می‌داد که دلیل کشته و زخمی شدن ده‌ها نفر شد.

نتیجا تاریخ ۶۱/۳/۳، نیروهای اسلام موفق شدند بندر را تصرف کنند و هزاران نفر از نیروها و فرماندهان عراقی که در محاصره بودند را به اسارت در آورند و از این حیث تصرف بندر خرمشهر انتهای یافت.

همراه همیشگی مبارز بلاگ باشید و این وبلاگ را به دوستان خود معرفی نمائید.

منبع

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی